Open main menu
Caslys çheerey yn theihill ta taishbyney Cryss yn Arctagh ayns jiarg
Caslys çheerey yn Arctagh.

Ta Cryss ny Cruinney nane jeh queig kiarkil ghowan-lheead ta cowrit er caslyssyn çheerey yn theihill. T'ee ny dowan-lheead ta roie 66° 33′39″ (ny 66.56083°) çheu hwoaie jeh Cryss ny Cruinney. Ta'n ennym, yn Arctagh, currit er y thalloo ta ny lhie heose veih'n linney shoh as ta'n ennym Cryss Honderagh y Twoaie currit er y chryss da'n jiass j'ee. She Cryss yn Antarctagh en ennym ta currit er kiarkil yn ard corrym 'sy lieh-chruinney yiass.

Ta Cryss yn Arctagh cowrey magh feegan smoo jiass y laa phoullagh (laa 24-ooryn dy ghrian, lesh yn ennym "grian mean oie" currit er) as oie phoullagh (laa 24-ooryn gyn grian). Çheu hwoaie jeh'n linney ta'n ghrian ny lhie heose veih bun ny speyrrey er feie 24 ooryn gyn vrishey un cheayrt 'sy vlein er y chooid sloo. Er Cryss yn Arctagh ta ny taghyrtyn shen taghyrt keayrt 'sy vlein, ec shassyn greiney Mean Souree as Mee ny Nollick.

Çheer-oaylleeaghtEdit

 
Cowrey straiddey er Raad Mooar Dalton ta markal magh boayl Cryss yn Arctagh ayns Alaska.

Ta Cryss yn Arctagh goll trooid Mooir yn Arctagh, Lieh-innys Loghlinagh, yn Aishey Hwoaie, Twoaie America Hwoaie as Greenlynn. Ta thalloo Chryss yn Arctagh rheynnit eddyr hoght çheeraghyn, Norlynn, y Toolynn, Finnlynn, y Roosh, ny Steatyn Unnaneysit (t'eh shen Alaska), y Chanadey, y Danvarg (t'eh shen Greenlynn) as yn Eeslynn.

Lesh y toshiaght ec y Linney Vunlaa as goll shiar, ta Cryss yn Arctagh goll trooid:

Dowan-liurid Çheer, thalloo, ny mooir Noteyn
10° Mooir yn Arctagh Yn Vooir Loghlynagh
15°   Norlynn Rødøy, Svartisen, Saltfjell, Bogvatnet
20°   Yn Toolynn Jokkmokk
25°   Finnlynn Rovaniemi, Logh Kemijärvi
30°

40°

  Yn Roosh   Karelia Lhoob Kandalaksha, Lieh-innys Kola, Bollagh ny Mooir Twoaie (shiar)
41°-43° Yn Vooir Vane
45°

50°

  Yn Roosh   Nenetsia
55°

60°

  Yn Roosh   Komi
65° 70° 75° 80°   Yn Roosh   Yn Yamaal Salekhard, Lhoob Ob
85°   Yn Roosh   Krasnoyarsk
90° 100° 105°   Yn Roosh   Evenkia
110°

120° 130° 135° 140° 150° 155°

  Yn Roosh   Sakha Piob Udachnaya
160°

170° E 180°

  Yn Roosh   Chukotka
170° W Mooir yn Arctagh Mooir ny Shukshee, Bollagh Heear Hwoaie (sheear), Bollagh ny Mooir Twoaie (sheear)
165°   SUA   Alaska Lieh-innys Seward
163° Mooir yn Arctagh Keyllys Kotzebue
165°

160° 150°

  SUA   Alaska Logh Selawik, Fort Yukon
140°

130°

  Yn Chanadey   Yukon
120°   Yn Chanadey   Thallooyn yn Eear Hwoaie Logh Vooar y Vaghouin

110° 100° 90° 85°

  Yn Chanadey   Nunavut Repulse Bay
80° Mooir-tragh Foxe
70°

65°

  Yn Chanadey   Nunavut Ellan Baffin, Slieau Thor
60°

55°

Yn Keayn Sheear Keyllys Davis, Bollagh ny Mooir Twoaie (shiar)
50°

45° 40° 35°

  Greenlynn Awin rioee Helheim
30°

25°

Yn Keayn Sheear Keyllys ny Danvarg
20°

15°

  Yn Eeslynn Ellan Grímsey
10°

Yn Keayn Sheear Yn Vooir Loghlynagh

Cha nel mooarane sleih nyn gummal çheu hwoaie jeh Cryss ny Cruinney er oyr y speyr Arctagh t'ayn. Ta ny tree baljyn smoo heose jeh'n Chryss nyn lhie 'sy Roosh; Murmansk (325,100 cummaltee), Norilsk (135,000 cummaltee), as Vorkuta (85,000 cummaltee). Ta 62,000 cummaltee ayns Tromsø ayns Norlynn, agh cha nel agh beggan ny sloo na 58,000 cummaltee ayns Rovaniemi ayns Finnlynn as eh ny lhie beggan heese jeh'n Chryss.

Jeeagh er neeshtEdit

ImraaghynEdit

Kianglaghyn mooieEdit

Jean ronsaght er Cryss yn Arctagh ayns
Wiktionary, y fockleyr seyr.