Difference between revisions of "Shennaghys ny h-oaylleeaght as ny çhaghnoaylleeaght"

let.
(++)
(let.)
She magher jeh [[shennaghys]] eh '''shennaghys ny h-oaylleeaght as ny çhaghnoaylleeaght''' (SOÇ) ta scrutaghey caghlaa toiggaltys deiney jeh'n [[dooghys|theihll najooragh]] ([[oaylleeaght]]) as jeh'n jargaght ec deiney eh dy stiurey ([[çhaghnoaylleeaght]]) harrish ny milley-vleeantyn. Ta'n magher acadoil shen jannoo studeyrys er eiyrtyssyn [[cultoor]]agh, [[tarmaynys|tarmaynagh]], as [[politickaght|politickagh]] jeh noaidyn oaylleeagh.
 
Va shennaghyssyn ny h-oaylleeaght screeut sheese dy bunneydagh liorish oaylleeghynoaylleeyn obbree as aa-oaylleeghynoaylleeyn, as ny shennaghyssyn shen er nyn doshiaght ec [[William Whewell]], myr saase dys mieyssyn ny h-oaylleeaght dy insh da'n phobble cadjin. Ayns ny 1930yn leah, lurg papyr ard-ghooagh v'er ny chur magh ec y screeudeyr shennaghys [[UPSS|Soveidjagh]] [[Boris Hessen]], va SOÇ cruinnit dy cho-chruinnaghey er saaseyn va cleeantaghtyn oaylleeagh cochaarjagh marish ymmyrçhee as greesaghtyn jeh'n cho-heks oc. Lurg y [[Nah Chaggey Dowanagh]], va ram saaseyn currit stiagh ayns ynsagh as ronsaghey y vagher, as v'ee yn treisht ayn na lhiggey da'n phobble toiggaltaght ny share dy chur er yn oaylleeaght as y çhaghnoaylleeaght er y fa dy row paart ard-cheimagh aasoil oc 'sy theihll. Ayns ny 1960yn, ayns eiyrtys jeh'n obbyr va jeant ec [[Thomas Kuhn]] er lheh, va currym noa ry-akin 'sy vagher. Hoshee er dy ve ymmydit myr saase dys y treealys oaylleeagh dy scrutaghey dy contoyrtagh. Ec y traa t'ayn nish t'eh çheughit dy mennick lesh magher ny [[studeyryssyn oaylleeagh]].
 
Va [[oaylleeaght]] [[maddaght]]oil as [[jeshaghteyrys]] [[fishag]]agh myr ta toiggit jiu crooit car y [[çhyndaa oaylleeagh]], ga va'n chooid smoo jeh'n vaddaght as yn oaylleeaght bunnit er obbyr ny [[Yn Çhenn Ghreag|Greagee]], [[Yn Çhenn Egypt|ny h-Egyptee]], [[Mesopotamia|ny Mesopotamee]], [[Shennaghys ny h-oaylleeaght as ny çhaghnoaylleeaght 'sy Çheen|ny Sheenee]], [[Shennaghys ny h-oaylleeaght as ny çhaghnoaylleeaght 'sy Çhenn Injey|ny h-Injey]] as [[Eash Airhey Islamagh|ny h-Islamee]]. Jeeagh er ny h-ard-artyn [[Shennaghys ny h-oaylleeaght]] as [[Shennaghys ny çhaghnoaylleeaght]] son tooilley fys er ny bun-chooishyn shen.